Molens

Met vier watermolens op de schilderachtige Dommel,  twee windmolens en een molenmuseum bezit de gemeente Overpelt een uitzonderlijke rijkdom aan molens. Bovendien stonden in Overpelt de oudste watermolens die ooit werden teruggevonden in de archieven.  Al in het begin van de achtste eeuw wordt er melding gemaakt van molens op de Dommel. Dit maakt het molenpatrimonium uniek in ons land.

 

De Bemvoortse Molen, de Wedelse Molen, de Kleinmolen en de Sevensmolen nemen tot op vandaag een belangrijke plaats in in het culturele patrimonium van Overpelt. De eerste drie zijn watermolens, de laatste is een windmolen.

Bemvoortse Molen

Bemvoortse Molen

 

Dit is een watermolen van het onderslagtype die zich bevindt op het schilderachtige riviertje de Dommel. Hij werd voor het eerst vernoemd in 710 n. Chr. en is daarmee één van de oudste molens in de regio. In 1259 verkocht Graaf Arnold IV van Loon de molen aan de abdij van Floreffe. Omstreeks 1900 werd de molen gerestaureerd. De watermolen zelf is nog steeds in werking. Gidsbegeleiding (N) mogelijk voor groepen.

 

Info:

Adres:
Fam. Withofs-Bullen, Bemvaartstraat 117/1, Overpelt
tel. 011/64 42 14
Openingstijden:  Het hele jaar. Reserveren noodzakelijk.
Prijs:gratis 

 

Sevensmolen

Sevensmolen

 

Deze windmolen bevindt zich in het gemeentelijk wandelpark Heesakkerheide. De molen werd in 1853 overgebracht van Helchteren naar Overpelt. In 1962 werd de molen door de gemeente overgebracht. Het is een standaard- of staakmolen: de hele molenkast draait rond een reusachtige houten spil die op gemetselde teerlingen bevestigd is. Op die manier kunnen de wieken naar de wind geplaatst worden. De molen functioneert nog. Gidsbegeleiding (N, F, E) mogelijk voor groepen.

  

Info:

Adres:Park Heesakkerheide, Overpelt
Info:VZW Levende Molens Limburg, Gilbert Ledegen, tel. 011/64 23 61
Openingstijden:   Het hele jaar. Groepen, na reservatie. 
Prijs:volwassenen: € 2,00 / kinderen +12 jaar: € 1,00

 

 

Slagmolen

Onderslag-watermolen. Deze molen is het meest noordelijk gelegen op de Dommel in Overpelt. U kan de molen bereiken via de Slagmolenstraat. De Slagmolen werd gebruikt om olie te slaan uit lijn-, raap- of koolzaad. In de 19de eeuw werd er in Overpelt nog een grote hoeveelheid vlas verbouwd. Het werd niet alleen gebruikt voor de lijnwaadnijverheid, maar werd tevens gewonnen voor het lijnzaad. hieruit werd olie geplet.

Wedelse Molen

Wedelse Molen

 

Onderslagmolen in werking. Ook deze watermolen werd in 1259 verkocht aan de abdij van Floreffe. De molen bezat het banrecht waarbij de onderhorigen verplicht werden om hun graan te laten malen op de aangewezen molen. De molen was in werking tot 1957. In 1974 werd het gebouw ingericht als taverne. Sinds 1980 wordt het molenrad gebruikt om de waterkracht in elektriciteit om te zetten. Gidsbegeleiding (N, F, E) mogelijk voor groepen.

Info:

Adres:Breugelweg 250, Overpelt  Tel.: 011/63 22 47
Openingstijden:   Winterperiode (november-maart):
elke dag geopend vanaf 12.00 uur,
gesloten op maandag en dinsdag

Zomerperiode (april-oktober):
elke dag geopend vanaf 11.00 uur,
gesloten op maandag
Prijs: volw. vanaf € 2,00 - kind. +12 jaar vanaf € 1,00

Kleinmolen

De abdij van Floreffe bezat in Overpelt drie molens: de Kleinmolen, de Bemvoorste molen en de Wedelse molen. De Kleinmolen kocht ze in 1259 van de graaf van Loon. In het begin van de zestiende eeuw deed hij een tijd dienst als volmolen. In 1797, tijdens de Franse Revolutie werd deze molen, zoals alle abdijbezittingen publiek verkocht en kwam hij in privaat bezit. De molen bleef tot 1978 in werking, uitgebaat door molenaar Theodoor Bleukx.

 

In de historische Kleinmolen kan je een kijkje gaan nemen in de artisanale kaarsenmakerij Candle Delight en kunstatelier Galerie Daelhoxent van kunstenaar Marie-Paule Delhaise. In de kaarsenmakerij worden nog steeds handgemaakte kaarsen gemaakt op basis van paraffine. Kaarsen worden er in alle vormen gemaakt. Ze zijn een streling voor het oog!

 

In de kunstgalerij worden regelmatig tijdelijke tentoonstellingen georganiseerd. De eigenares organiseert voor alle geïnteresseerden ook wandelingen in haar privé-domein, die je langs een aantal openlucht-kunstinstallaties leiden.

Leyssensmolen

Deze stenen bergmolen werd gebouwd tussen 1899 en 1905. Hij is vernoemd naar de bouwheer: Jan Leyssen – Winkels. Hij staat echter ook bekend als Hasseltsemolen (naar het gehucht). Stenen bergmolens zijn zeldzaam in Noord-Limburg. Enkel in Overpelt en Sint-Huibrechts-Lille vinden we er nog eentje.

 

In 1949 verkoopt de familie Leyssen de molen aan molenaar Hendrik Leyssen uit Peer. De gemeente Overpelt kocht in 1963 de molen aan en liet hem restaureren door de befaamde molenbouwer Adriaens uit Weert. Een eerste poging om de molen opnieuw te verkopen, in 1971, werd door de Bestendige Deputatie geweigerd, maar in 1976 kwam toch de toestemming, zij het onder strikte voorwaarden.

 

De koper richtte de molen in als woonhuis. In de uitgegraven belt werd een keuken en badkamer geïnstalleerd. Het wiekenkruis en het grootste gedeelte van het binnenwerk werd weggenomen.

 

Door de storm van 18 januari 2007 ontstonden er grote gaten in de molenkap. Na enkele jaren onder een zeil te hebben gezeten, werd de kap in 2009 tenslotte verwijderd en vervangen door een laag conisch dakje.

Molenmuseum

Molenmuseum


Het molenmuseum is niet gewoon een museum over molens. Veel meer dan dat geeft het een overzicht van het hele gebeuren "van graan tot brood" door de jaren heen. Het begint bij het scheiden van kaf en koren. Over het malen en het bakken komt de bezoeker uiteindelijk in de bakkerswinkel van weleer. Malen gebeurde niet steeds met de molens zoals wij die kennen.

Het Overpelts molenmuseum toont allerlei technieken om de molenstenen aan te drijven. De kweern is één van de oudste technieken. Met de hand worden twee maalstenen over elkaar geschuurd. Het graan ertussen wordt gemalen. De hondentredmolen werd op basis van oude plannen volledig opnieuw gereconstrueerd. In het museum wordt hij gebruikt om een karnton in beweging te zetten. Een dieselmotor van meer dan 4 ton diende ooit om een industriële maalderij aan te drijven. Een aantal handmolens dienden dan weer voor het malen van kleine hoeveelheden graan voor huishoudelijk gebruik. Bijzonder aan de verzameling is dat toegewijde vrijwilligers van de vzw Levende Molens er voor gezorgd hebben dat alle technieken ook echt werken.

 

De eerste verdieping van het molenmuseum herbergt een unieke tentoonstelling die "over meten en wegen" noemt. Het is een uitzonderlijke collectie van meet- en weegtoestellen van de bascule tot de brievenweger, van de winkelweegschaal tot toestel om de sterkte van een garendraad te meten. Sommige toestellen, zoals een oud weerstation om de weersgesteldheid op te meten, zijn gewoon uniek. Begrippen als paardenkracht, duim, voet en dergelijke zijn vandaag niet meer toegelaten als meeteenheden. In de tentoonstelling herleven ze en worden ze regelmatig in hun historische achtergrond geplaatst. Een tentoonstelling over de tijd van voor de elektronica, over de tijd van de mechanica en de fysica.

 

Bezoeken aan het molenmuseum zijn op aanvraag mogelijk gedurende het ganse jaar. Een rondleiding met gids duurt 1 ½ uur en kan gecombineerd worden met een bezoek aan de Sevensmolen (windmolen).

 

Info:

Adres:     Het Molenmuseum Overpelt ligt bij het Park Heesakkerheide aan de Breugelweg in Overpelt
Prijs: volwassenen: € 2,00  / kinderen tot 12 jaar: € 1,00
Info: Vzw Levende Molens, Gilbert Ledegen, tel. 011/64 23 61